Đọc Kinh Thánh Nghiên Cứu: Giô-suê 2:1–21; Dân số Ký 14:1–12; Hê-bơ-rơ 11:31; Xuất Ê-díp-tô Ký 12:13; Giô-suê 9; Nê-hê-mi 7:25.

Câu Gốc: “Bởi đức-tin, kỵ-nữ Ra-háp không chết với kẻ chẳng tin, vì nàng đã lấy ý tốt tiếp-rước các kẻ do-thám” (Hê-bơ-rơ 11:31).

Tại sao tôi lại làm điều này nữa?” Có lẽ tất cả chúng ta đều đã từng thốt ra những lời như vậy. Quả thật, không chỉ lịch sử lặp lại, mà con người nói chung và bản thân chúng ta nói riêng cũng thường lặp lại. Bao nhiêu lần chúng ta tái phạm cùng một sai lầm!

Y-sơ-ra-ên nay có cơ hội thứ hai để vào Đất Hứa, và Giô-suê đã hết sức nghiêm túc trong sứ mệnh này. Bước đi đầu tiên là phải hiểu rõ ràng điều mà ông và dân sự sẽ đối diện. Giô-suê sai hai thám tử đi để mang về những thông tin quý giá về vùng đất ấy: hệ thống phòng thủ, sự chuẩn bị quân sự, nguồn cung cấp nước, và thái độ của dân chúng trước một lực lượng xâm nhập.

Người ta có thể nghĩ rằng lời hứa của Đức Chúa Trời ban cho dân Y-sơ-ra-ên vùng đất ấy thì không cần họ phải nỗ lực gì thêm. Tuy nhiên, sự bảo đảm về sự trợ giúp của Đức Chúa Trời không hề xóa bỏ trách nhiệm của con người. Y-sơ-ra-ên một lần nữa đang đứng bên bờ xứ Ca-na-an. Kỳ vọng dâng cao, nhưng lần trước họ đã đứng tại biên giới với cùng một nhiệm vụ này thì lại kết thúc bằng một thất bại thảm hại.

Trong tuần này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu hai trong số những câu chuyện hấp dẫn nhất của sách Giô-suê và khám phá ý nghĩa của chúng đối với đức tin ngày nay. Ân điển của Đức Chúa Trời có vô vàn khả năng khiến chúng ta kinh ngạc.

Hãy học bài học tuần này để chuẩn bị cho ngày Sa-bát, 11 tháng 10.

Cơ Hội Thứ Hai

Đọc Giô-suê 2:1 cùng với Dân số Ký 13:1, 2, 25–28, 33; và Dân số Ký 14:1–12. Tại sao Giô-suê lại khởi đầu công cuộc chinh phục Đất Hứa bằng việc sai các thám tử?

Nơi mà hai thám tử được sai đi, tức đồng bằng A-ca-si (Giô-suê 2:1), trong nguyên văn Hê-bơ-rơ gọi là Si-tim, gợi nhớ lại hai sự kiện tiêu cực trong lịch sử của dân Y-sơ-ra-ên.

Sự kiện đầu tiên cũng là một câu chuyện về thám tử (xem Dân số Ký 13) với những yếu tố tương đồng: việc sai phái thám tử, sự bí mật xâm nhập lãnh thổ địch, sự trở về của thám tử, bản tường trình về những điều họ thấy, và quyết định hành động dựa trên báo cáo đó.

Sự kiện thứ hai tại Si-tim lại là một trong những sự phản loạn ngỗ nghịch và thờ hình tượng nghiêm trọng nhất của dân Y-sơ-ra-ên, khi họ, theo mưu kế của Ba-la-am, đã phạm tội tà dâm với phụ nữ Mô-áp và thờ lạy các thần của họ (Dân số Ký 25:1–3; 31:16). Trong bối cảnh này, cái tên Si-tim tạo ra một sự căng thẳng bất thường về kết quả của toàn bộ câu chuyện: liệu đây sẽ lại là một thất bại nữa ở biên giới Đất Hứa? Hay đây sẽ dẫn đến sự ứng nghiệm từ lâu mong đợi của lời hứa cổ xưa?

Đọc Giăng 18:16–18, 25–27 và Giăng 21:15–19. Bạn thấy có những điểm tương đồng nào giữa cơ hội thứ hai được ban cho Y-sơ-ra-ên như một dân tộc và cho Phi-e-rơ như một cá nhân?

Đức Chúa Trời là Đức Chúa Trời của những cơ hội thứ hai (và còn nhiều hơn thế nữa!). Kinh Thánh gọi cơ hội thứ hai (và hơn thế nữa) là “ân điển”. Ân điển đơn giản là nhận được điều chúng ta không xứng đáng. Giáo lý của Kinh Thánh đầy dẫy khái niệm về ân điển (xem Rô-ma 5:2; Ê-phê-sô 2:8; Rô-ma 11:6). Đức Chúa Trời nhân từ ban cho mọi người cơ hội để có một khởi đầu mới (Tít 2:11–14). Chính Phi-e-rơ đã kinh nghiệm ân điển này và khuyên Hội Thánh hãy tăng trưởng trong ân điển (2 Phi-e-rơ 3:18). Và tin tức còn tốt lành hơn nữa: chúng ta có được nhiều hơn một cơ hội thứ hai, phải không? (Nếu không, thì chúng ta sẽ ở đâu?)

Hãy suy nghĩ về kinh nghiệm của dân Y-sơ-ra-ên khi họ được ban cho cơ hội thứ hai để vào Ca-na-an, và về ân điển được ban cho Phi-e-rơ sau khi ông chối Chúa mình. Những sự kiện này dạy chúng ta điều gì về cách chúng ta nên bày tỏ ân điển đối với những người đang cần đến nó?

Điều Quý Giá Ở Nơi Không Ngờ

Đọc Giô-suê 2:2–11; Hê-bơ-rơ 11:31; Gia-cơ 2:25. Những đoạn này cho chúng ta biết gì về Ra-háp?

Trọng tâm của câu chuyện Ra-háp là lời nói dối để bảo vệ các thám tử. Khi suy xét hành động này, chúng ta cần nhớ rằng nàng sống trong một xã hội hết sức tội lỗi, đến nỗi Đức Chúa Trời đã quyết định đoán phạt (Sáng thế Ký 15:16; Phục truyền 9:5; Lê-vi Ký 18:25–28). Mặc dù Tân Ước khen ngợi đức tin của nàng, nhưng khi phân tích kỹ các chỗ Tân Ước nhắc đến Ra-háp, không nơi nào xác nhận tất cả hành động của nàng, cũng không nơi nào hợp thức hóa lời nói dối đó.

Hê-bơ-rơ 11:31 khẳng định đức tin của nàng qua việc chọn liên kết với các thám tử thay vì bám chặt nền văn hóa bại hoại. Gia-cơ 2:25 khen ngợi sự tiếp rước hai thám tử và việc nàng chỉ đường cho họ an toàn trở về. Giữa một nền văn hóa suy đồi và chính đời sống tội lỗi của Ra-háp, Đức Chúa Trời, trong ân điển Ngài, đã nhìn thấy tia sáng đức tin qua đó Ngài có thể cứu nàng. Ngài sử dụng điều tốt đẹp nơi Ra-háp, tức là đức tin bày tỏ nơi Ngài và sự chọn lựa gắn bó với dân sự Ngài, nhưng không hề khen ngợi tất cả hành động của nàng. Đức Chúa Trời đã coi trọng Ra-háp bởi lòng can đảm đặc biệt, đức tin dũng cảm, vai trò của nàng như một khí cụ cứu rỗi, và sự chọn lựa Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên.

Sau khi chứng kiến những điều xảy ra, nàng tuyên bố: “vì Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ông là Đức Chúa Trời ở trên trời cao kia, và ở dưới đất thấp nầy” (Giô-suê 2:11). Điều thật quan trọng là một phụ nữ Ca-na-an lại công nhận rằng Giê-hô-va là Đức Chúa Trời duy nhất, đặc biệt là khi nàng đang đứng trên mái nhà, nơi vốn là chỗ người ngoại thường cầu khẩn các thần linh trên trời.

Cách diễn đạt của Ra-háp trước đây chỉ được dùng trong bối cảnh nói về quyền duy nhất của Đức Chúa Trời trong việc nhận sự thờ phượng (Xuất Ê-díp-tô Ký 20:4; Phục truyền 4:39; 5:8). Lời xưng nhận của nàng chứng tỏ một sự chọn lựa có ý thức và quyết định, công khai thừa nhận rằng Đức Chúa Trời của dân Y-sơ-ra-ên là Đấng chân thật duy nhất. Lời xưng nhận này cho thấy nàng hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa chủ quyền của Đức Chúa Trời và sự đoán phạt mà Giê-ri-cô sắp phải chịu.

Sự chọn lựa đạo đức của nàng công nhận rằng, trước sự đoán phạt của Đức Giê-hô-va, chỉ có hai con đường: hoặc tiếp tục chống nghịch và bị diệt vong, hoặc đầu phục trong đức tin. Khi chọn Đức Chúa Trời của dân Y-sơ-ra-ên, Ra-háp trở thành tấm gương về điều có thể đã trở thành số phận chung của toàn dân Giê-ri-cô nếu họ quay về cầu xin sự thương xót của Ngài.

Câu chuyện này dạy chúng ta điều gì về việc Đức Chúa Trời phải là Đấng mà chúng ta trung thành tuyệt đối?

Sự Trung Thành Mới

Đọc Giô-suê 2:12–21 và Xuất Ê-díp-tô Ký 12:13, 22, 23. Những câu trong Xuất Ê-díp-tô Ký giúp bạn hiểu thế nào về sự giao ước giữa các thám tử và Ra-háp?

Thỏa thuận của Ra-háp rất rõ ràng: mạng đổi mạng, nhân từ đổi nhân từ. Từ “chesed” (Giô-suê 2:12), nghĩa là “sự nhân từ” hay “lòng trung tín nhân ái”, mang một ý nghĩa phong phú khó có thể diễn đạt trọn vẹn trong một từ khác. Nó chủ yếu chỉ về sự trung thành trong giao ước, nhưng cũng bao hàm lòng trung tín, sự thương xót, nhân hậu và tốt lành.

Lời nói của Ra-háp cũng gợi nhớ đến Phục truyền 7:12, nơi chính Đức Giê-hô-va đã thề giữ sự “chesed” với dân Y-sơ-ra-ên: “Nếu ngươi nghe các luật-lệ nầy, và gìn-giữ làm theo, thì đối cùng ngươi Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi sẽ giữ lời giao-ước và sự thương-xót [chesed] mà Ngài đã thề cùng tổ-phụ ngươi” (Phục truyền 7:12).

Thật thú vị, cùng chương này (Phục truyền 7) lại ban lệnh “cherem” (hủy diệt) cho dân Ca-na-an. Ấy vậy mà ở đây Ra-háp, một người Ca-na-an vốn bị đặt dưới “cherem”, nay lại bởi đức tin mới nảy sinh mà nhận lấy những lời hứa vốn dành cho dân Y-sơ-ra-ên. Kết quả là nàng được cứu.

Hình ảnh đầu tiên hiện ra trong trí khi ta đọc lời đối thoại giữa các thám tử và Ra-háp chính là Lễ Vượt Qua thời Xuất Ê-díp-tô. Khi ấy, để được bảo vệ, dân Y-sơ-ra-ên phải ở trong nhà và bôi huyết chiên tế lễ trên cột và mày cửa.

“Huyết bôi trên nhà các ngươi ở, sẽ dùng làm dấu-hiệu; khi ta hành-hại xứ Ê-díp-tô, thấy huyết đó, thì sẽ vượt qua, chẳng có tai-nạn hủy-diệt các ngươi” (Xuất Ê-díp-tô Ký 12:13; xem thêm 12:22–23).

“Dân sự bởi sự vâng lời mà phải bày tỏ bằng chứng của đức tin. Cũng vậy, hết thảy những ai hy vọng được cứu bởi công lao của huyết Đấng Christ phải nhận biết rằng họ cũng có trách nhiệm trong việc gìn giữ sự cứu rỗi của mình. Trong khi chỉ có Đấng Christ mới có thể chuộc chúng ta khỏi hình phạt của sự vi phạm, chúng ta phải từ bỏ tội lỗi để bước vào sự vâng lời. Con người được cứu bởi đức tin chứ không bởi việc làm; nhưng đức tin phải được chứng minh bằng việc làm.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, trang 279.

Trong trường hợp ấy, huyết là dấu hiệu cứu họ khỏi thiên sứ hủy diệt của Đức Chúa Trời. Cũng như Đức Chúa Trời đã tha mạng dân Y-sơ-ra-ên trong tai vạ cuối cùng tại Ê-díp-tô, dân Y-sơ-ra-ên cũng phải cứu Ra-háp và gia đình nàng khi sự hủy diệt đến trên Giê-ri-cô.

Thông điệp tin lành quyền năng nào chúng ta tìm thấy trong hai câu chuyện này? Những bài học tin lành nào chúng ta có thể rút ra từ đó?

Giá Trị của Xung Đột

Đọc Giô-suê 9:1–20. Có những điểm tương đồng và khác biệt nào giữa câu chuyện về Ra-háp và người Ga-ba-ôn? Tại sao chúng lại có ý nghĩa?

Chương này trong sách Giô-suê mở đầu bằng việc cho biết các vua Ca-na-an, vốn thường cai trị những thành bang nhỏ, đã quyết định liên minh lại để chống lại dân Y-sơ-ra-ên. Trái lại, dân cư Ga-ba-ôn lại chọn thiết lập một giao ước với Y-sơ-ra-ên.

Để lừa gạt dân Y-sơ-ra-ên lập giao ước với mình, người Ga-ba-ôn giả làm sứ giả từ một xứ xa. Theo Phục truyền Luật lệ Ký 20:10–18, Đức Chúa Trời đã phân biệt dân Ca-na-an với những dân sống ngoài Đất Hứa.

Từ “xảo quyệt” hay “khôn khéo” có thể được dùng theo nghĩa tích cực, chỉ sự thận trọng và khôn ngoan (Châm ngôn 1:4; 8:5, 12), hoặc theo nghĩa tiêu cực, ám chỉ ý đồ phạm pháp (Xuất Ê-díp-tô Ký 21:14; 1 Sa-mu-ên 23:22; Thi thiên 83:3). Trong trường hợp của người Ga-ba-ôn, đằng sau hành động gian trá của họ là một mục đích ít hủy diệt hơn—sự tự bảo toàn.

Lời nói của người Ga-ba-ôn rất giống với lời của Ra-háp. Cả hai đều công nhận quyền năng của Đức Chúa Trời của dân Y-sơ-ra-ên, và cả hai đều thừa nhận rằng thành công của dân Y-sơ-ra-ên không chỉ là một chiến công của con người. Khác với những dân Ca-na-an khác, họ không chống nghịch kế hoạch của Đức Giê-hô-va ban cho dân Y-sơ-ra-ên xứ ấy, và họ thừa nhận rằng chính Đức Chúa Trời đã đuổi những dân này ra khỏi trước mặt dân Y-sơ-ra-ên. Tin tức về sự giải cứu khỏi Ê-díp-tô và những chiến thắng trước Si-hôn và Óc đã thúc đẩy cả Ra-háp và người Ga-ba-ôn tìm kiếm một liên minh với dân Y-sơ-ra-ên. Tuy nhiên, thay vì hoàn toàn công khai bày tỏ ý định đầu phục Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên như Ra-háp, thì người Ga-ba-ôn lại dùng mưu mẹo.

Luật pháp Môi-se đã có quy định để biết ý muốn Đức Chúa Trời trong những trường hợp như thế này (Dân số Ký 27:16–21). Giô-suê lẽ ra phải cầu hỏi ý muốn của Chúa để tránh bị người Ga-ba-ôn lừa dối.

Bổn phận căn bản của một nhà lãnh đạo thần quyền, cũng như của bất kỳ người lãnh đạo Cơ Đốc nào, là tìm kiếm ý muốn của Đức Chúa Trời (1 Sử ký 28:9; 2 Sử ký 15:2; 18:4; 20:4). Khi bỏ qua điều đó, dân Y-sơ-ra-ên buộc phải chọn một trong hai: hoặc vi phạm điều kiện căn bản để chiếm hữu đất đai, hoặc phá vỡ lời thề được lập nhân danh Đức Giê-hô-va, vốn cũng có tính ràng buộc như nhau.

Bao nhiêu lần bạn thấy mình phải vật lộn giữa những giá trị Kinh Thánh dường như mâu thuẫn nhau?

Ân Điển Không Ngờ

Đọc Giô-suê 9:21–27. Giải pháp của Giô-suê đã kết hợp công lý với ân điển như thế nào?

Ngay cả khi dân Y-sơ-ra-ên muốn tấn công dân Ga-ba-ôn, họ cũng không thể thực hiện vì lời thề đã được các thủ lĩnh của hội chúng lập. Các lãnh đạo Y-sơ-ra-ên đã hành động theo nguyên tắc rằng một lời thề, miễn là không liên quan đến điều ác hay ý đồ phạm tội (Các Quan xét 11:29–40), thì có giá trị ràng buộc, ngay cả khi nó dẫn đến sự thiệt thòi cá nhân. Trong Cựu Ước, việc thận trọng trước khi lập lời thề và giữ trọn lời thề được xem là đức hạnh của người tin kính (Thi thiên 15:4; 24:4; Truyền đạo 5:2, 6). Vì lời thề đã được lập nhân danh Đức Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, nên các lãnh đạo không thể thay đổi.

Với lời thề trọng thể của các lãnh đạo Y-sơ-ra-ên, số phận của dân Y-sơ-ra-ên đã gắn chặt với số phận của dân Ga-ba-ôn. Thực tế, qua việc được chỉ định làm kẻ chặt củi và gánh nước cho nhà Đức Chúa Trời (Giô-suê 9:23), dân Ga-ba-ôn đã trở thành một phần trong cộng đồng thờ phượng của Y-sơ-ra-ên. Câu trả lời của Giô-suê, trái ngược với phán quyết của các thủ lĩnh Y-sơ-ra-ên vốn chỉ định sự nô dịch cho “cả hội chúng” (Giô-suê 9:21), đã biến sự rủa sả thành một phước lành tiềm tàng cho dân Ga-ba-ôn (so sánh với 2 Sa-mu-ên 6:11).

Lịch sử sau đó của thành Ga-ba-ôn làm chứng về những đặc ân tôn giáo lớn lao mà thành này được hưởng, cũng như sự trung thành của họ đối với dân sự Đức Chúa Trời. Lời thề của dân Y-sơ-ra-ên vẫn được giữ qua nhiều thế hệ, đến nỗi khi dân Y-sơ-ra-ên trở về từ cảnh lưu đày tại Ba-by-lôn, dân Ga-ba-ôn cũng có mặt trong số những người giúp tái thiết Giê-ru-sa-lem (Nê-hê-mi 7:25). Hành động của họ sẽ để lại kết quả tích cực đời đời—nhưng tất cả đều là nhờ ân điển của Đức Chúa Trời.

Điều gì có thể xảy ra nếu dân Ga-ba-ôn công khai thân phận và xin thương xót như Ra-háp đã làm? Chúng ta không biết, nhưng cũng không thể loại trừ khả năng rằng nếu cầu hỏi ý muốn Chúa, Ngài có thể đã ban cho họ một sự miễn trừ khỏi sự hủy diệt. Mục đích cuối cùng của Đức Chúa Trời không phải là trừng phạt kẻ có tội, nhưng là nhìn thấy họ ăn năn và ban cho họ sự thương xót (xem Ê-xê-chi-ên 18:23; 33:11). Sự lừa dối của dân Ga-ba-ôn có thể được hiểu như một lời kêu cầu xin sự thương xót của Đức Chúa Trời, hướng về bản tính nhân từ và công chính của Ngài. Chính sự từ chối ăn năn và thái độ chống nghịch kế hoạch của Đức Chúa Trời của các dân Ca-na-an mới dẫn đến quyết định hủy diệt họ (Sáng thế Ký 15:16). Đức Chúa Trời đã tôn trọng sự công nhận chủ quyền của Ngài nơi dân Ga-ba-ôn, cũng như lòng mong muốn hòa bình thay vì phản loạn, và sự sẵn sàng từ bỏ hình tượng để thờ phượng Đức Chúa Trời chân thật duy nhất.

Suy Gẫm Thêm:

Sau câu chuyện về Ra-háp và các thám tử, phần còn lại của Cựu Ước không nhắc đến nàng cho đến khi nàng xuất hiện lại trong gia phả của Chúa Giê-su. Ghi chép cho biết nàng đã trở thành vợ của Sanh-môn (thuộc chi phái Giu-đa), là mẹ của Bô-ô, và là mẹ chồng của một phụ nữ phi thường khác cũng được nhắc đến trong gia phả đó: Ru-tơ (Ma-thi-ơ 1:5; so sánh với Ru-tơ 4:13, 21). Bởi đức tin nơi Đức Chúa Trời, một kỹ nữ ở thành Giê-ri-cô, vốn bị định cho sự hủy diệt hoàn toàn, đã trở thành một mắt xích quan trọng trong dòng dõi hoàng gia của Đa-vít và là tổ tiên của Đấng Mê-si. Đây chính là điều Đức Chúa Trời có thể thực hiện nhờ đức tin, cho dù đức tin ấy chỉ nhỏ như một hạt cải (Ma-thi-ơ 17:20; Lu-ca 17:6).

“Và sự cải đạo của Ra-háp không phải là trường hợp đơn lẻ về lòng thương xót của Đức Chúa Trời đối với những kẻ thờ hình tượng nhưng đã công nhận thẩm quyền thiên thượng của Ngài. Ở ngay trong lòng xứ ấy có một dân tộc đông đúc—người Ga-ba-ôn—đã từ bỏ tà giáo và hiệp cùng dân Y-sơ-ra-ên, chia sẻ các phước lành của giao ước.

“Không có sự phân biệt nào dựa trên quốc tịch, chủng tộc hay giai cấp được Đức Chúa Trời thừa nhận. Ngài là Đấng Tạo Hóa của cả nhân loại. Hết thảy mọi người đều thuộc về một gia đình bởi sự sáng tạo, và đều là một trong Đấng Cứu Chuộc. Đấng Christ đã đến để phá vỡ mọi bức tường ngăn cách, mở rộng mọi hành lang của đền thờ, để mọi linh hồn có thể tự do đến gần Đức Chúa Trời. Tình yêu của Ngài bao la, sâu rộng, và viên mãn đến nỗi thấm nhập khắp nơi. Nó kéo những người bị lừa dối ra khỏi quyền lực của Sa-tan, và đặt họ trong tầm với của ngai Đức Chúa Trời, ngai được bao quanh bởi cầu vồng của lời hứa. Trong Đấng Christ không còn Do Thái hay Hy Lạp, tôi mọi hay tự chủ.”—Ellen G. White, Prophets and Kings, trang 369–370.

Câu Hỏi Thảo Luận:

1. Hãy bàn luận về vấn đề “cơ hội thứ hai” (và nhiều hơn thế nữa) và cách chúng ta nên bày tỏ điều đó cho người khác. Đồng thời, làm thế nào để chúng ta cẩn thận không lạm dụng khái niệm này? Hãy nghĩ, chẳng hạn, đến một người phụ nữ trong mối quan hệ bạo hành, khi người ta khuyên cô tiếp tục quay lại (“ân điển”), nhưng trên thực tế sự lạm dụng vẫn tiếp diễn? Làm sao chúng ta tìm ra sự cân bằng đúng đắn ở đây?
2. Hãy thảo luận về Ra-háp như một tấm gương đức tin. Làm thế nào chúng ta có thể trân trọng tấm lòng cởi mở của con người đối với Đức Chúa Trời, cho dù lối sống của họ còn xa cách lý tưởng Kinh Thánh? Làm thế nào có thể trân trọng đức tin của họ mà không dung túng những hành vi sai trật?
3. Giô-suê đã khéo léo kết hợp công lý và ân điển để giải quyết nan đề do sự lừa dối của dân Ga-ba-ôn, cũng như do sự thiếu sót của ông khi không cầu hỏi Chúa. Hãy nghĩ đến một tình huống trong đời sống bạn cần vừa công lý vừa ân điển. Có những cách thực tế nào để dung hòa cả hai?